TỐNG XUÂN TÁM (Chủ biên)
TRẦN HOÀNG ĐƯƠNG – NGUYỄN THỊ HÀ

KẾ HOẠCH BÀI DẠY
môn

SINH HỌC
LỚP
(Hỗ trợ giáo viên thiết kế kế hoạch bài dạy
theo sách giáo khoa SINH HỌC 12
Bộ sách CHÂN TRỜI SÁNG TẠO)

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM

TỐNG XUÂN TÁM (CHỦ BIÊN)
TRẦN HOÀNG ĐƯƠNG − NGUYỄN THỊ HÀ

Kế hoạch bài dạy
môn

SINH HỌC
Lớp

12

(Hỗ trợ giáo viên thiết kế kế hoạch bài dạy
theo sách giáo khoa Sinh học 12 – Bộ sách Chân trời sáng tạo)

NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC VIỆT NAM
1

2

LỜI NÓI ĐẦU
Kế hoạch bài dạy môn Sinh học lớp 12 (Hỗ trợ giáo viên thiết kế
kế hoạch bài dạy theo sách giáo khoa Sinh học 12 – Bộ sách Chân trời sáng tạo)
do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam biên soạn và phát hành nhằm hỗ trợ giáo viên
thiết kế kế hoạch bài dạy theo hướng dẫn Công văn số 5512/BGDĐT-GDTrH ngày
18/12/2020 và Công văn số 2613/BGDĐT-GDTrH ngày 23/6/2021.

Nội dung kế hoạch bài dạy được biên soạn bám sát các bài học trong sách giáo
khoa Sinh học 12 (Bộ sách Chân trời sáng tạo). Thông qua kịch bản gợi ý một số cách
tổ chức hoạt động dạy và học, giáo viên có thể linh hoạt lựa chọn để sử dụng phù
hợp với từng đối tượng học sinh cũng như điều kiện cơ sở vật chất của từng địa
phương, qua đó,
định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của người học.

Nội dung mỗi bài học tập trung định hướng vào yêu cầu cần đạt và mục tiêu
của từng bài. Mỗi bài đều gợi ý việc chuẩn bị thiết bị, đồ dùng dạy học, phương
pháp và kĩ thuật dạy học ở từng hoạt động. Giáo viên có thể sử dụng một cách linh
hoạt để phù hợp với tình hình thực tế tại trường cũng như đặc điểm của học sinh.
Đồng thời, gợi ý tổ chức các hoạt động học tập đa dạng, phong phú, ứng dụng
công nghệ thông tin trong hoạt động dạy và học nhằm phát triển năng lực và huy
động tối đa sự tương tác, tham gia của học sinh; hạn chế việc tổ chức các tiết học
theo một quy trình cứng nhắc làm giảm hứng thú học tập của học sinh.

Đây là bộ tài liệu cần thiết và hữu ích, hỗ trợ thiết thực cho các thầy, cô giáo
trong công tác giảng dạy theo chương trình và sách giáo khoa mới. Trong quá trình
biên soạn, nhóm tác giả đã nỗ lực hết mình để có những gợi ý tốt nhất cho giáo viên
khi thiết kế bài giảng. Dù vậy, sách vẫn không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất
định. Các tác giả rất mong nhận được những góp ý từ quý thầy, cô giáo đang trực
tiếp giảng dạy ở các trường Trung học phổ thông để sách ngày càng hoàn thiện
hơn.
Trân trọng cảm ơn!

CÁC TÁC GIẢ

3

MỤC LỤC
Trang
Lời nói đầu ...................................................................................................................................... 3

PHẦN BỐN: DI TRUYỀN HỌC

Chương 1: Di truyền phân tử và di truyền nhiễm sắc thể ................................... 7
Bài 1: Gene và cơ chế truyền thông tin di truyền ....................................................... 7
Bài 2: Thực hành: Tách chiết DNA ................................................................................... 19
Bài 3: Điều hoà biểu hiện gene .......................................................................................... 23
Bài 4: Hệ gene, đột biến gene và công nghệ gene ....................................................... 30
Bài 5: Nhiễm sắc thể và đột biến nhiễm sắc thể ......................................................... 40
Bài 6: Thực hành: Quan sát đột biến nhiễm sắc thể; Tìm hiểu tác hại gây đột biến
của một số chất độc ............................................................................................................... 49
Bài 7: Di truyền học Mendel và mở rộng học thuyết Mendel ............................... 60
Bài 8: Các quy luật di truyền của Morgan và di truyền giới tính .......................... 67
Bài 9: Di truyền gene ngoài nhân ..................................................................................... 76
Ôn tập Chương 1 ..................................................................................................................... 83
Chương 2: Tương tác giữa kiểu gene với môi trường và thành tựu chọn giống 88
Bài 10: Mối quan hệ giữa kiểu gene – kiểu hình – môi trường ............................. 88
Bài 11: Thực hành: Thí nghiệm về thường biến ở cây trồng ................................. 95
Bài 12: Thành tựu chọn, tạo giống bằng phương pháp lai hữu tính ................... 105
Ôn tập Chương 2 ..................................................................................................................... 112
Chương 3: Di truyền quần thể và di truyền học người ......................................... 117
Bài 13: Di truyền quần thể .................................................................................................. 117
Bài 14: Di truyền học người ............................................................................................... 125
Ôn tập Chương 3 ..................................................................................................................... 135

PHẦN NĂM: TIẾN HOÁ

Chương 4: Bằng chứng và cơ chế tiến hoá .................................................................. 141
Bài 15: Các bằng chứng tiến hoá ....................................................................................... 141
Bài 16: Quan niệm của Darwin về chọn lọc tự nhiên và hình thành loài .......... 149
Bài 17: Thuyết tiến hoá tổng hợp hiện đại ................................................................... 158
Ôn tập Chương 4 ..................................................................................................................... 169
Chương 5: Sự phát sinh và phát triển của sự sống trên Trái Đất .................... 173
Bài 18: Sự phát sinh sự sống .............................................................................................. 173
4

Bài 19: Sự phát triển sự sống ............................................................................................. 180
Ôn tập Chương 5 ..................................................................................................................... 187

PHẦN SÁU: SINH THÁI HỌC VÀ MÔI TRƯỜNG

Chương 6: Môi trường và quần thể sinh vật .............................................................. 193
Bài 20: Môi trường và các nhân tố sinh thái ................................................................ 193
Bài 21: Quần thể sinh vật..................................................................................................... 201
Bài 22: Thực hành: Xác định một số đặc trưng cơ bản của quần thể sinh vật 213
Ôn tập Chương 6 ..................................................................................................................... 218
Chương 7: Quần xã sinh vật và hệ sinh thái ............................................................... 223
Bài 23: Quần xã sinh vật....................................................................................................... 223
Bài 24: Thực hành: Tìm hiểu một số đặc trưng cơ bản của quần xã sinh vật
trong tự nhiên .......................................................................................................................... 234
Bài 25: Hệ sinh thái ................................................................................................................ 240
Bài 26: Thực hành: Thiết kế hệ sinh thái ....................................................................... 252
Ôn tập Chương 7 ..................................................................................................................... 261
Chương 8: Sinh thái học phục hồi, bảo tồn và phát triển bền vững ............... 266
Bài 27: Sinh thái học phục hồi và bảo tồn ..................................................................... 266
Bài 28: Phát triển bền vững ............................................................................................... 273
Ôn tập Chương 8 ..................................................................................................................... 286
Phụ lục............................................................................................................................................. 291

5

PHẦN BỐN
DI TRUYỀN HỌC

6

CHƯƠNG 1. DI TRUYỀN PHÂN TỬ
VÀ DI TRUYỀN NHIỄM SẮC THỂ
BÀI 1. GENE VÀ CƠ CHẾ TRUYỀN THÔNG TIN DI TRUYỀN
Thời gian thực hiện: 3 tiết
I. MỤC TIÊU
PHẨM CHẤT,
NĂNG LỰC

YÊU CẦU CẦN ĐẠT

MÃ HOÁ

Trình bày được cấu trúc hoá học và chức năng
của phân tử DNA. Nêu được ý nghĩa của các
kết cặp A ‒ T; G ‒ C.

SH 1.2.1

Nêu được khái niệm và cấu trúc của gene. Phân
biệt được các loại gene dựa vào cấu trúc và
chức năng.

SH 1.1.1

Phân tích được cơ chế tái bản của DNA là một quá
trình tự sao thông tin di truyền từ tế bào mẹ sang tế
bào con hay từ thế hệ này sang thế hệ sau.

SH 1.4.1

Nêu được khái niệm và các đặc điểm của mã
di truyền.

SH 1.1.2

Phân biệt được các loại RNA. Phân tích được
bản chất phiên mã thông tin di truyền là cơ chế
tổng hợp RNA dựa trên DNA. Nêu được khái
niệm phiên mã ngược và ý nghĩa.

SH 1.4.2

Trình bày được cơ chế tổng hợp protein từ bản
sao là RNA có bản chất là quá trình dịch mã.

SH 1.2.2

Vẽ và giải thích được sơ đồ liên kết ba quá trình
thể hiện cơ chế di truyền ở cấp phân tử là quá

SH 3.1.1

1. Về năng lực
a. Năng lực sinh học

Nhận thức
sinh học

Vận dụng kiến
thức, kĩ năng

7

đã học

trình truyền đạt thông tin di truyền.
Vận dụng hiểu biết về cấu trúc DNA và nguyên
tắc bổ sung trong các cơ chế truyền thông tin di
truyền để giải quyết được một số bài tập.

SH 3.1.2

b. Năng lực chung

Tự chủ và
tự học

Giao tiếp và
hợp tác

Luôn chủ động, tích cực tìm hiểu và thực hiện
những công việc của bản thân khi học tập về
gene và cơ chế truyền thông tin di truyền.

TCTH 1.1

Xác định được hướng phát triển phù hợp sau
cấp Trung học phổ thông; lập được kế hoạch,
lựa chọn học các môn học phù hợp với định
hướng nghề nghiệp liên quan đến gene và cơ
chế truyền thông tin di truyền.

TCTH 5.3

Sử dụng ngôn ngữ khoa học kết hợp với các
loại phương tiện để trình bày những vấn đề liên
quan đến gene và cơ chế truyền thông tin di
truyền; ý tưởng và thảo luận các vấn đề trong
sinh học phù hợp với khả năng và định hướng
nghề nghiệp trong tương lai.

GTHT 1.4

2. Về phẩm chất
Chăm chỉ

Tích cực học tập, rèn luyện để chuẩn bị cho
nghề nghiệp tương lai.

CC 2.3

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
‒ Hình ảnh về cấu trúc phân tử DNA, gene, mã di truyền, cơ chế tái bản, cơ chế
phiên mã, cơ chế dịch mã, phiên mã ngược, hiện tượng polyribosome.
‒ Phiếu học tập.
‒ Máy tính, máy chiếu.

2. Đối với học sinh
‒ Giấy A4.
8

‒ Bảng trắng, bút lông.
‒ Thiết bị (máy tính, điện thoại,…) có kết nối mạng internet.
‒ Bài thuyết trình.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1. MỞ ĐẦU (10 phút)
a) Mục tiêu: Nhận biết được nội dung học tập là về gene và cơ chế truyền
thông tin di truyền.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV có thể sử dụng kĩ thuật KWL để hướng dẫn và
gợi ý cho HS thảo luận về những nội dung kiến thức liên quan đến gene và
mối quan hệ giữa gene và protein đã được học ở môn Khoa học tự nhiên 9
theo một số câu hỏi gợi ý sau:
+ Em biết gì về gene và sự truyền thông tin di truyền trong tế bào?
+ Em muốn biết thêm những gì về gene và sự truyền thông tin di truyền
trong tế bào?
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn của GV và
hoàn thành bảng KWL.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS báo cáo kết quả thực hiện bảng KWL.
‒ Các nhóm còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.

* Kết luận, nhận định: GV nhận xét cho kết quả thực hiện nhiệm vụ của các
nhóm, từ đó, dẫn dắt HS vào bài học.
HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (110 phút)
Hoạt động 2.1. Tìm hiểu chức năng của DNA (10 phút)
a) Mục tiêu: SH 1.2.1; TCTH 1.1; TCTH 5.3; GTHT 1.4; CC 2.3.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV sử dụng phương pháp dạy học trực quan
kết hợp hỏi – đáp nêu vấn đề để hướng dẫn và gợi ý cho HS thảo luận cặp
đôi hoặc theo nhóm các nội dung trong SGK và hoàn thành các câu
9

Thảo luận 1, 2.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS nghiên cứu nội dung và trả lời câu hỏi theo
yêu cầu của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
– HS trình bày nội dung trả lời các câu Thảo luận 1, 2 trong SGK.
– Các HS còn lại lắng nghe, nhận xét và đóng góp ý kiến.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét và chỉnh sửa cho câu trả lời của HS, từ đó, hướng dẫn HS
rút ra kiến thức trọng tâm như trong SGK.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1 để đánh giá.
Hoạt động 2.2. Tìm hiểu về quá trình tái bản DNA (20 phút)
a) Mục tiêu: SH 1.4.1; TCTH 1.1; TCTH 5.3; GTHT 1.4; CC 2.3.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV chiếu video/treo tranh về cơ chế tái bản DNA,
yêu cầu HS quan sát kênh hình kết hợp đọc thông tin trong SGK để xác định,
gọi tên các bước của quá trình tái bản DNA và trả lời câu Thảo luận 3 bằng
cách hoàn thành Phiếu học tập số 1.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS làm việc theo cặp để hoàn thành Phiếu học tập
số 1 dưới sự hướng dẫn của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trình bày câu trả lời dựa trên kết quả thảo luận nhóm.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét và chỉnh sửa cho câu trả lời của HS, từ đó, hướng dẫn HS
rút ra kiến thức trọng tâm như SGK.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1 và 7 để đánh giá.
Hoạt động 2.3. Tìm hiểu về khái niệm gene, cấu trúc và các loại gene
(10 phút)
10

a) Mục tiêu: SH 1.1.1; TCTH 1.1; TCTH 5.3; GTHT 1.4; CC 2.3.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập:
‒ GV sử dụng phương pháp dạy học hỏi – đáp nêu vấn đề để hướng dẫn và

gợi ý cho HS thảo luận cặp đôi/nhóm nội dung về khái niệm gene.
‒ GV chiếu video/treo tranh về mô hình cấu trúc của gene, yêu cầu HS quan
sát kênh hình kết hợp đọc thông tin trong SGK để trả lời các câu Thảo luận
4, 5.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo luận và trả lời câu hỏi theo hướng dẫn của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trình bày câu trả lời dựa trên kết quả thảo luận nhóm.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét tinh thần, thái độ học tập của HS, đồng thời chuẩn hoá nội dung
các câu trả lời cho HS.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1 và 2 để đánh giá.
Hoạt động 2.4. Tìm hiểu về các loại RNA (10 phút)
a) Mục tiêu: SH 1.4.2; TCTH 1.1; TCTH 5.3; GTHT 1.4; CC 2.3.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV chiếu video/treo tranh về cấu trúc các loại
RNA, yêu cầu HS quan sát kênh hình kết hợp đọc thông tin trong SGK để trả
lời câu Thảo luận 6 bằng cách hoàn thành Phiếu học tập số 2.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo luận và hoàn thành Phiếu học tập số 2 theo
hướng dẫn của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trình bày câu trả lời dựa trên kết quả thảo luận nhóm.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét tinh thần, thái độ học tập của HS, đồng thời chuẩn hoá nội dung
11

các câu trả lời cho HS.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1 và 7 để đánh giá.
Hoạt động 2.5. Tìm hiểu về quá trình phiên mã và phiên mã ngược
(20 phút)
a) Mục tiêu: SH 1.4.2; TCTH 1.1; TCTH 5.3; GTHT 1.4; CC 2.3.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV chiếu video/treo tranh về quá trình phiên mã,
yêu cầu HS quan sát kênh hình kết hợp đọc thông tin trong SGK để trả lời
các câu Thảo luận 7, 8 bằng cách hoàn thành Phiếu học tập số 3.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo luận và hoàn thành Phiếu học tập số 3 theo
hướng dẫn của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trình bày câu trả lời dựa trên kết quả thảo luận nhóm.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét tinh thần, thái độ học tập của HS, đồng thời chuẩn hoá nội dung
các câu trả lời cho HS.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1 và 7 để đánh giá.
Hoạt động 2.6. Tìm hiểu mã di truyền (10 phút)
a) Mục tiêu: SH 1.1.2; TCTH 1.1; TCTH 5.3; GTHT 1.4; CC 2.3.

b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV chiếu video/treo tranh về sơ đồ mã di truyền,
yêu cầu HS quan sát kênh hình kết hợp đọc thông tin trong SGK để trả lời
câu Thảo luận 9.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo luận và trả lời câu hỏi theo hướng dẫn của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
12

‒ HS trình bày câu trả lời dựa trên kết quả thảo luận nhóm.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét tinh thần, thái độ học tập của HS, đồng thời chuẩn hoá nội dung
các câu trả lời cho HS.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1 và 2 để đánh giá.
Hoạt động 2.7. Tìm hiểu quá trình dịch mã (20 phút)
a) Mục tiêu: SH 1.2.2; TCTH 1.1; TCTH 5.3; GTHT 1.4; CC 2.3.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV chiếu video/treo tranh sơ đồ quá trình dịch mã,
yêu cầu HS quan sát kênh hình kết hợp đọc thông tin trong SGK để trả lời
các câu Thảo luận 10, 11 bằng cách hoàn thành Phiếu học tập số 4.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo luận và hoàn thành Phiếu học tập số 4 theo
hướng dẫn của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trình bày câu trả lời dựa trên kết quả thảo luận nhóm.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét tinh thần, thái độ học tập của HS, đồng thời chuẩn hoá nội dung
các câu trả lời cho HS.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1 và 7 để đánh giá.
Hoạt động 2.8. Tìm hiểu sơ đồ cơ chế truyền thông tin di truyền
ở cấp độ phân tử (10 phút)
a) Mục tiêu: SH 3.1; TCTH 1.1; TCTH 5.3; GTHT 1.4; CC 2.3.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV chiếu video/treo tranh sơ đồ khái quát về cơ
chế truyền thông tin di truyền ở cấp độ phân tử, yêu cầu HS quan sát kênh
hình kết hợp đọc thông tin trong SGK để trả lời câu Thảo luận 12.
13

* Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo luận và thực hiện theo hướng dẫn của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trình bày câu trả lời dựa trên kết quả thảo luận nhóm.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét tinh thần, thái độ học tập của HS, đồng thời chuẩn hoá nội dung
các câu trả lời cho HS.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1 và 2 để đánh giá.
HOẠT ĐỘNG 3. LUYỆN TẬP (5 phút)
a) Mục tiêu: SH 1.2.2; TCTH 1.1; GTHT 1.4; CC 2.3.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân để trả lời câu hỏi
luyện tập trong SGK trang 13.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS trả lời câu hỏi theo yêu cầu của GV và ghi kết quả
vào biên bản thảo luận nhóm.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trình bày nội dung trả lời câu hỏi được yêu cầu.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.

* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét và chỉnh sửa câu trả lời của HS.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1 để đánh giá.
HOẠT ĐỘNG 4. VẬN DỤNG (10 phút)
a) Mục tiêu: SH 3.1.1; SH 3.1.2; TCTH 1.1; GTHT 1.4; CC 2.3.
14

b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân hoặc theo cặp
để trả lời câu hỏi vận dụng trong SGK trang 14.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS trả lời câu hỏi theo yêu cầu của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trình bày nội dung trả lời câu hỏi được yêu cầu.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét và chỉnh sửa câu trả lời của HS.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1 để đánh giá.

IV. HỒ SƠ DẠY HỌC
A. NỘI DUNG DẠY HỌC CỐT LÕI
BÀI 1. GENE VÀ CƠ CHẾ TRUYỀN THÔNG TIN DI TRUYỀN
I. Chức năng của DNA và cơ chế tái bản DNA

SGK trang 5, 6, 7

II. Gene

SGK trang 7, 8

III. RNA và phiên mã

SGK trang 8, 9, 10

IV. Mã di truyền và dịch mã

SGK trang 10, 11, 12, 13

V. Sơ đồ cơ chế truyền thông tin di truyền ở cấp
SGK trang 13, 14
độ phân tử
B. CÁC HỒ SƠ KHÁC
‒ Sản phẩm:

+ Sản phẩm 1: Câu trả lời của HS.
+ Sản phẩm 2: Phiếu học tập số 1.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
TÌM HIỂU CƠ CHẾ TÁI BẢN DNA
– Lớp: ……………….…………….. Nhóm thực hiện: ………………………..…
15

– Họ và tên thành viên: ………………………………………………………….....
STT

Nội dung thảo luận

Kết quả thảo luận

1

Thành phần tham gia

…
– Tháo xoắn phân tử DNA:

2

Diễn biến

– Tổng hợp mạch DNA:
– Tạo thành phân tử DNA:

3

Kết quả

…

4

Giải thích

…

+ Sản phẩm 3: Phiếu học tập số 2.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
TÌM HIỂU CÁC LOẠI RNA
– Lớp: ……………….…………….. Nhóm thực hiện: ………………………..…
– Họ và tên thành viên: ………………………………………………………….....
Tiêu chí

mRNA

tRNA

rRNA

Cấu trúc

…

…

…

Chức năng

…

…

…

+ Sản phẩm 4: Phiếu học tập số 3.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
TÌM HIỂU CƠ CHẾ PHIÊN MÃ VÀ PHIÊN MÃ NGƯỢC
– Lớp: ……………….…………….. Nhóm thực hiện: ………………………..…
– Họ và tên thành viên: …………………………………………………………....
STT

Nội dung thảo luận

Kết quả thảo luận

1

Thành phần tham gia

…

2

Diễn biến

16

– Khởi đầu:

– Kéo dài:
– Kết thúc:
3

Kết quả

…

4

Phiên mã ngược

…

+ Sản phẩm 5: Phiếu học tập số 4.
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
TÌM HIỂU CƠ CHẾ DỊCH MÃ
– Lớp: ……………….…………….. Nhóm thực hiện: ………………………..…
– Họ và tên thành viên: ………………………………………………………….....
STT

Nội dung thảo luận

Kết quả thảo luận

1

Thành phần tham gia

…
– Khởi đầu:

2

Diễn biến

– Kéo dài:
– Kết thúc:

3

Kết quả

…

+ Sản phẩm 6: Biên bản thảo luận nhóm.
BIÊN BẢN THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm:………………………
Nội dung thảo luận

Kết quả thảo luận

…

…

…

…

Lưu ý (nếu có): …………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………….

17

‒ Công cụ đánh giá (Xem phần phụ lục):

+ Công cụ 1: Bảng đánh giá kết quả trả lời hệ thống câu hỏi.
+ Công cụ 2: Bảng đánh giá kĩ năng làm việc nhóm của HS (HS tự
đánh giá).
+ Công cụ 7: Thang đo đánh giá hoạt động học tập/hoàn thành phiếu
học tập.

18

BÀI 2. THỰC HÀNH: TÁCH CHIẾT DNA
Thời gian thực hiện: 2 tiết
I. MỤC TIÊU
PHẨM CHẤT,
NĂNG LỰC

YÊU CẦU CẦN ĐẠT

MÃ HOÁ

1. Về năng lực
a. Năng lực sinh học
Nhận
thức
Trình bày được cơ sở khoa học của tách chiết DNA.
sinh học
Thu thập được dữ liệu từ quan sát kết quả
Tìm
hiểu thực hành tách chiết DNA.
thế giới sống
Sử dụng được ngôn ngữ, hình vẽ để biểu đạt
kết quả thực hành tách chiết DNA.

SH 1.2
SH 2.4
SH 2.5

b. Năng lực chung
Tự chủ
tự học

và

Tự nhận ra và điều chỉnh được những sai sót và
hạn chế của bản thân trong quá trình thực hành
tách chiết DNA.

TCTH 6.3

2. Về phẩm chất
Trung thực

Tiến hành tách chiết DNA từ tế bào đúng
quy trình, báo cáo đúng kết quả quan sát được.

TT 1

Chăm chỉ

Đánh giá được điểm mạnh, điểm yếu của
bản thân, thuận lợi và khó khăn khi học bài
thực hành.

CC 1.1

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
‒ GV chuẩn bị các dụng cụ, mẫu vật và hoá chất theo gợi ý trong SGK.
‒ Các câu hỏi liên quan đến bài học.
‒ Máy tính, máy chiếu.
2. Đối với học sinh
19

‒ Các mẫu vật hoặc dụng cụ được GV phân công chuẩn bị.
‒ Báo cáo kết quả thực hành.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1. MỞ ĐẦU (5 phút)
a) Mục tiêu: Xác định được nhiệm vụ cụ thể cần giải quyết trong bài học.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV có thể đặt vấn đề: “Trước khi có sự ra đời của
các phương pháp tách chiết DNA hiện đại, các nhà khoa học đã tách chiết
DNA như thế nào?”. Từ đó, GV dẫn dắt HS vào nội dung bài thực hành.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS trả lời câu hỏi của GV (nếu có).
* Báo cáo, thảo luận: HS trình bày câu trả lời hoặc các ý kiến, thắc mắc
(nếu có).
* Kết luận, nhận định: GV nhận xét cho câu trả lời của HS (nếu có) và
dẫn dắt HS vào bài học.
HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (70 phút)
Hoạt động 2.1. Tìm hiểu cơ sở khoa học của tách chiết DNA (10 phút)
a) Mục tiêu: SH 1.2.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV sử dụng phương pháp hỏi – đáp để hướng
dẫn cho HS tìm hiểu và trình bày về cơ sở khoa học của quy trình tách chiết
DNA, đảm bảo cho HS hiểu rõ được vai trò của các bước trong quy trình
tách chiết.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS nghiên cứu nội dung và trả lời câu hỏi theo yêu cầu
của GV (nếu có).
* Báo cáo, thảo luận:
– HS trình bày nội dung trả lời (nếu có).
– Các HS còn lại lắng nghe, nhận xét và đóng góp ý kiến (nếu có).
* Kết luận, nhận định: GV nhận xét cho câu trả lời của HS (nếu có).
Hoạt động 2.2. Tách chiết DNA (60 phút)
20

a) Mục tiêu: SH 2.4; TCTH 6.3; TT 1; CC 1.1.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập:
‒ GV sử dụng phương pháp dạy học thực hành để hướng dẫn HS thực hiện
các bước như SGK.
‒ Ở mỗi bước, GV có thể giải thích cho HS tại sao chúng ta cần phải làm
những bước đó thông qua các câu hỏi của GV:
+ Quá trình cắt nhỏ và giã nhuyễn gan (hoặc cải) có tác dụng gì?
+ Tại sao cần phải loại bỏ protein ra khỏi DNA?
+ Nước rửa bát và dịch chiết nước dứa có tác dụng gì?
+ Tại sao cồn có tác dụng kết tủa DNA?
‒ Trong quá trình thực hành, GV có thể yêu cầu HS quay phim lại các
thao tác thực hiện thí nghiệm và kết quả thí nghiệm.
* Thực hiện nhiệm vụ:
‒ Các nhóm tiến hành thí nghiệm và ghi nhận kết quả theo hướng dẫn của GV.
‒ HS trả lời các câu hỏi của GV trong quá trình thực hành.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS đại diện mỗi nhóm trình bày kết quả thực hành.
‒ Các nhóm còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét cho các nhóm về: kĩ năng thực hành, kết quả thực hành.
‒ Gợi ý kết quả và giải thích: Tham khảo trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 10 và 12 để đánh giá.
HOẠT ĐỘNG 3. LUYỆN TẬP (15 phút)
a) Mục tiêu: SH 2.5; TT 1.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập:
‒ GV hướng dẫn HS thực hiện báo cáo kết quả thực hành theo mẫu
21

trong SGK.
‒ HS nộp bài báo cáo và video thực hành của các nhóm cho GV vào ngày
…/…/… trên Padlet hoặc Google Drive.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện báo cáo kết quả thực hành theo mẫu
trong SGK và nộp báo cáo theo yêu cầu của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trình bày nội dung trả lời các câu hỏi được yêu cầu.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét và chỉnh sửa bài báo cáo thực hành của HS.
‒ GV sử dụng công cụ 12 để đánh giá.

IV. HỒ SƠ DẠY HỌC
A. NỘI DUNG DẠY HỌC CỐT LÕI
BÀI 2. THỰC HÀNH: TÁCH CHIẾT DNA
CƠ SỞ KHOA HỌC

SGK trang 15

CÁCH TIẾN HÀNH
1. Tách chiết DNA

SGK trang 15, 16

2. Báo cáo kết quả thực hành

SGK trang 16

B. CÁC HỒ SƠ KHÁC
‒ Sản phẩm:

+ Sản phẩm 1: Câu trả lời của HS.
+ Sản phẩm 2: Bài báo cáo kết quả thực hành.
‒ Công cụ đánh giá (Xem phần phụ lục):

+ Công cụ 10: Rubrics đánh giá quy trình thực hành.
+ Công cụ 12: Thang đo đánh giá hoạt động thực hành.

22

BÀI 3. ĐIỀU HOÀ BIỂU HIỆN GENE
Thời gian thực hiện: 1 tiết

I. MỤC TIÊU
PHẨM CHẤT,
NĂNG LỰC

YÊU CẦU CẦN ĐẠT

MÃ HOÁ

1. Về năng lực
a. Năng lực sinh học
Nêu được khái niệm điều hoà biểu hiện gene.

SH 1.1.1

Trình bày được thí nghiệm trên operon Lac của
E. coli.

SH 1.2.1

Nhận
thức Phân tích được ý nghĩa của điều hoà biểu hiện
sinh học
gene trong tế bào và trong quá trình phát triển
cá thể.
Nêu được các ứng dụng của điều hoà
biểu hiện gene.
Vận
dụng
Vận dụng hiểu biết về điều hoà biểu hiện gene
kiến thức, kĩ
để giải thích một số vấn đề thực tiễn.
năng đã học

SH 1.4
SH 1.1.2
SH 3.1

b. Năng lực chung
Tự chủ
tự học

Xác định được hướng phát triển phù hợp sau
và bậc Trung học phổ thông; lập được kế hoạch,
lựa chọn học các môn học phù hợp với định
hướng nghề nghiệp liên quan đến di truyền học.

TCTH 5.3

Sử dụng ngôn ngữ khoa học kết hợp với các loại
phương tiện để trình bày những vấn đề liên
Giao tiếp và quan đến điều hoà biểu hiện gene; ý tưởng và
GTHT 1.4
hợp tác
thảo luận các vấn đề trong sinh học phù hợp với
khả năng và định hướng nghề nghiệp trong
tương lai.
2. Về phẩm chất
Chăm chỉ

Tích cực học tập, rèn luyện để chuẩn bị cho
nghề nghiệp tương lai.

CC 2.3

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
23

1. Đối với giáo viên
‒ Hình ảnh về một số thí nghiệm trên operon Lac của E. coli, cơ chế
điều hoà biểu hiện gene của hệ thống lactose.
‒ Máy tính, máy chiếu.
2. Đối với học sinh
‒ Giấy A4.
‒ Bảng trắng, bút lông.
‒ Thiết bị (máy tính, điện thoại,…) có kết nối mạng internet.
‒ Bài thuyết trình.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1. MỞ ĐẦU (5 phút)
a) Mục tiêu: Nhận biết được nội dung học tập là sự điều hoà biểu hiện gene.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV đặt vấn đề theo gợi ý SGK kết hợp với kĩ thuật
động não để đưa ra ý kiến cá nhân. Từ đó, GV dẫn dắt HS vào nội dung bài.
Lưu ý: Nội dung về biệt hoá và phản biệt hoá của tế bào HS đã được học
trong Chuyên đề học tập Sinh học 10, GV có thể sử dụng nội dung này để
dẫn dắt HS vào bài mới.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ theo hướng dẫn của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trả lời câu hỏi của GV (nếu có).
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.

* Kết luận, nhận định: GV nhận xét cho câu trả lời của HS (nếu có). Từ đó,
GV dẫn dắt HS vào bài học.

HOẠT ĐỘNG 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI (30 phút)
Hoạt động 2.1. Tìm hiểu khái niệm điều hoà biểu hiện gene (5 phút)
24

a) Mục tiêu: SH 1.1.1; GTHT 1.4.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV sử dụng phương pháp dạy học hỏi – đáp nêu
vấn đề để hướng dẫn và gợi ý cho HS thảo luận nội dung trong SGK. GV có
thể cung cấp thêm một số ví dụ giúp cho HS nhận biết một cách khái quát về
điều hoà biểu hiện gene như: sự kiểm soát quá trình tạo ra sản phẩm của
gene, mức độ biểu hiện gene, thời điểm biểu hiện gene,…
* Thực hiện nhiệm vụ: HS làm việc theo cặp dưới sự hướng dẫn của GV và
trình bày kết quả vào biên bản thảo luận nhóm.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trình bày câu trả lời dựa trên kết quả thảo luận nhóm.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
‒ GV nhận xét và chỉnh sửa cho câu trả lời của HS, từ đó, hướng dẫn HS rút ra
kiến thức trọng tâm như ý (1) SGK trang 21.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1 và 7 để đánh giá.
Hoạt động 2.2. Tìm hiểu thí nghiệm trên operon Lac của E. coli (15 phút)
a) Mục tiêu: SH 1.2.1; GTHT 1.4.
b) Tổ chức thực hiện
* Giao nhiệm vụ học tập: GV sử dụng phương pháp dạy học trực quan,
hỏi – đáp nêu vấn đề kết hợp với kĩ thuật khăn trải bàn để hướng dẫn và
gợi ý cho HS thảo luận nội dung trong SGK bằng cách hoàn thành Phiếu học tập
số 1.
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo luận và hoàn thành phiếu học tập theo
hướng dẫn của GV.
* Báo cáo, thảo luận:
‒ HS trình bày câu trả lời dựa trên kết quả thảo luận trong phiếu học tập.
‒ Các HS còn lại theo dõi, nhận xét, góp ý.
* Kết luận, nhận định:
25

‒ GV nhận xét và chỉnh sửa cho câu trả lời của HS, từ đó, hướng dẫn HS rút ra
kiến thức trọng tâm như ý (2), (3) và (4) SGK trang 21.
‒ Gợi ý trả lời câu hỏi: Tham khảo đáp án trong SGV.
‒ GV sử dụng công cụ 1, 2 và 7 để đánh giá.
...